BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MÃN TÍNH (COPD)

Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mãn Tính (COPD) là gì?

Hít thở là quá trình mà nhiều người trong chúng ta coi là hiển nhiên cho đến khi tình trạng bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) đe dọa lấy đi khả năng hít thở. Nếu muốn hiểu bất cứ điều gì về COPD, chúng ta phải hiểu sơ lược về đường hô hấp và cách chúng ta thở. Khi bạn hít vào, không khí đi vào qua mũi hoặc miệng. Không khí sau đó đi xuống cổ họng và cuối cùng là đến phổi. Trong phổi của bạn có các đường thở nhỏ được gọi là tiểu phế quản và phế nang. Khi không khí đến phế nang, nó được chuyển vào máu, sau đó máu sẽ phân phối không khí đi khắp cơ thể.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hoặc COPD là thuật ngữ chung cho một số bệnh phổi như viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng. Với căn bệnh này, các bộ phận của đường hô hấp bị tổn thương, do đó ngăn cản hoặc hạn chế quá trình thở tự nhiên. COPD thường tồn tại cùng với các bệnh lý khác, được gọi là bệnh đi kèm, chẳng hạn như ung thư phổi, bệnh tim mạch và loãng xương, do đó nó là nguyên nhân gây tử vong hoặc bệnh tật ngày càng tăng trên toàn thế giới và gây ra chất lượng cuộc sống kém^1,2,3. Tỷ lệ mắc COPD ở Singapore là khoảng 2% hoặc 87.819 bệnh nhân trong cộng đồng⁴.

"Có hai loại COPD chính⁵:

• Viêm phế quản mãn tính: kích ứng phế quản có thể dẫn đến viêm và tăng tiết chất nhầy quá mức. Khi điều này xảy ra, ống phế quản trở nên hẹp đi, khiến không khí khó lưu thông. Lông mao hoặc các cấu trúc giống như lông nhỏ lót bên trong ống phế quản thường có trách nhiệm di chuyển chất nhầy. Tuy nhiên, lông mao có thể bị tổn thương bởi viêm phế quản hoặc khói thuốc lá, khiến chúng cứng lại và không thể di chuyển, và do đó chất nhầy bị mắc kẹt trong ống phế quản.
• Khí phế thũng: tiếp xúc lâu dài với khói và các chất kích thích khác cũng như các hạt bụi phá hủy thành phế nang. Điều này khiến cho việc trao đổi khí giữa các mạch máu và phế nang trở nên khó khăn.

Những người mắc COPD thường bị cả viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng cùng một lúc và đây là một căn bệnh có thể ngày càng nặng hơn theo thời gian. Tuy nhiên, COPD có thể điều trị được và nếu áp dụng chế độ quản lý thích hợp, các triệu chứng của bệnh có thể được kiểm soát.

Các nguyên nhân phổ biến gây COPD ở Singapore là gì?

Các nguyên nhân gây COPD là⁵:

• Hút thuốc: được công nhận là nguyên nhân chính gây COPD; điều này đúng ngay cả khi bạn không hút thuốc, nhưng sống hoặc làm việc trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá.
• Thiếu hụt alpha-1 antitrypsin: thiếu protein này có thể gây khí phế thũng ngay cả khi bạn không hút thuốc.
• Một số loại khí: tiếp xúc với khói trong nhà từ việc nấu ăn có thể gây COPD.
• Ô nhiễm: ô nhiễm không khí cũng có thể gây COPD.

Các triệu chứng của COPD là gì?

Các triệu chứng của COPD rất giống với các bệnh lý về phổi khác, bao gồm:

• Ho: ho có đờm kéo dài
• Khó thở: khó thở
• Khó thở sâu
• Khò khè: tiếng thở rít khi thở
• Đau tức ngực
• Giảm cân không rõ nguyên nhân
• Mệt mỏi
• Nhiễm trùng đường hô hấp thường xuyên

COPD có gây đau đớn không?

Có, các cá nhân mắc COPD thường xuyên gặp phải cơn đau mãn tính.

Ai có nguy cơ mắc COPD ở Singapore?

Mọi người đều có thể mắc COPD, tuy nhiên, sau đây là những yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ mắc COPD:

• Hút thuốc: yếu tố nguy cơ đáng lưu tâm nhất. Tiếp xúc lâu dài với những thứ gây kích ứng phổi như khói thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc COPD.
• Hen suyễn: những người bị hen suyễn có nguy cơ mắc COPD cao hơn, đặc biệt là những người bị hen suyễn có hút thuốc.
• Tiếp xúc nghề nghiệp: một số nghề nghiệp khiến bạn tiếp xúc với nồng độ cao các loại bụi và hóa chất. Tiếp xúc lâu dài với những chất kích thích này có thể gây kích ứng và viêm phổi.
• Đốt nhiên liệu: tiếp xúc với khói từ hoạt động đốt nhiên liệu để nấu ăn làm tăng nguy cơ mắc COPD.
• Di truyền: thiếu hụt alpha-1 antitrypsin là một trong những nguyên nhân gây COPD và là một bệnh di truyền được truyền từ các thành viên trong gia đình.
• Tuổi tác: bạn càng lớn tuổi, nguy cơ mắc của bạn càng cao.

COPD được chẩn đoán như thế nào ở Singapore?

Các triệu chứng của COPD rất giống với các bệnh lý về đường hô hấp khác, vì vậy các xét nghiệm chẩn đoán sau đây sẽ phải được thực hiện:

• X-quang: chụp X-quang ngực của bạn sẽ giúp bác sĩ chuyên khoa hô hấp xác định xem bạn có mắc COPD hay không.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT-scan): giống như chụp X-quang nhưng rõ ràng và chi tiết hơn, có thể nhìn thấy hình ảnh chính xác hơn về phổi của bạn để tìm ra dấu hiệu của COPD.
• Xét nghiệm chức năng phổi: đo hô hấp kế hoặc lưu lượng đỉnh có thể được sử dụng để kiểm tra mức độ hoạt động của phổi.
• Phân tích khí máu động mạch: kiểm tra nồng độ oxy và carbon dioxide trong máu của bạn, điều này có liên quan trực tiếp tới mức độ hoạt động của phổi.
• Xét nghiệm máu/xét nghiệm trong phòng thí nghiệm: có thể được sử dụng để kiểm tra nguyên nhân gây ra các triệu chứng của bạn hoặc để loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn khác.

Các lựa chọn điều trị COPD ở Singapore là gì?

Mục đích của việc điều trị COPD là giảm nhẹ hoặc kiểm soát các triệu chứng. Các lựa chọn điều trị bao gồm:

• Thuốc giãn phế quản: giúp thư giãn các cơ xung quanh đường thở của bạn, do đó ngăn chặn sự co thắt đường thở.
• Thuốc chống viêm: giúp giảm viêm, sưng và sản xuất chất nhầy.
• Oxy bổ sung: được sử dụng nếu bạn có mức oxy thấp.
• Thuốc kháng sinh: những người mắc COPD có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cao hơn, thường do vi khuẩn gây ra. Thuốc kháng sinh sẽ giúp ngăn chặn nhiễm trùng do vi khuẩn.
• Tiêm chủng: nhiễm trùng đường hô hấp rất nguy hiểm đối với những người mắc COPD, do đó tiêm phòng cúm, COVID-19 và viêm phổi là vô cùng quan trọng.
• Thuốc kháng cholinergic: giúp ngăn chặn các cơ đường thở của bạn co thắt.
• Phục hồi chức năng phổi: giúp cải thiện mức độ hoạt động của bạn.

Phương cách điều trị COPD hiệu quả nhất chính là từ bỏ thuốc lá hoặc tránh xa môi trường có khói thuốc.

Các câu hỏi thường gặp

Các nguồn tham khảo

1. Fanny W Ko, K. P. (2016). Acute exacerbation of COPD. Respirology, 1152-1165.
2. A Sonia Buist, M. A.-M. (2007). International variation in the prevalence of COPD (the BOLD Study): a population-based prevalence study. Lancet, 741-750.
3. F W S Ko, D. S. (2008). Worldwide burden of COPD in high- and low-income countries. Part III. Asia-Pacific studies. International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 713-717.
4. Pradeep Paul George, B. H. (2016). Evaluation of a disease management program for COPD using propensity matched control group. Journal of Thoracic Disease.
5. Edvardas Bagdonas, J. R. (2015). Novel aspects of pathogenesis and regeneration mechanisms in COPD. International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease, 995-1013.